Инфекции на уринарниот тракт (ИУТ): Симптоми, причини и третман

Инфекциите на уринарниот тракт (ИУТ) се едни од најчестите инфекции кај жените, но може да се појават и кај мажите.. Уринарниот тракт ги опфаќа бубрезите, уретерите, мочниот меур и уретрата. Најчесто инфекцијата започнува во уретрата или мочниот меур, но може да напредува и до бубрезите, што веќе претставува посериозна состојба.

Иако повеќето ИУТ се лесни и брзо се лекуваат, важно е да се препознаат симптомите навреме, да се започне со соодветен третман и да се преземат мерки за спречување на повторување, бидејќи кај многу жени инфекциите можат да се јавуваат повеќекратно.

Најчестиот причинител на ИУТ е бактеријата Escherichia coli (E. coli), која нормално живее во цревата, но лесно може да стигне до уретрата и мочниот меур. Жените имаат пократка уретра од мажите, па бактериите патуваат побрзо до мочниот меур – затоа ИУТ се многу почести кај женскиот пол.

Фактори што го зголемуваат ризикот од ИУТ:

• сексуална активност
• недостаток на течности / дехидратација
• задржување на урина
• менопауза (намалени естрогени → посува слузница)
• бременост
• дијабетес или намален имунитет
• неправилна интимна хигиена
• употреба на спермициди
• проширена простата кај мажите

Некои луѓе имаат природна склоност кон повторливи инфекции поради анатомски или имунолошки фактори.

Симптомите зависат од тоа кој дел од уринарниот тракт е зафатен. Повеќето инфекции зафаќаат уретра и мочен меур (циститис), но инфекцијата може да се качи до бубрезите (пиелонефритис).

• печење при мокрење
• често мокрење, иако излегуваат само неколку капки
• чувство на итност – потреба веднаш да се мокри
• притисок или болка во долниот дел на стомакот
• заматена или лошо миризлива урина
• понекогаш траги од крв

• печење на почеток на мокрење
• иритација или непријатност во уретра

• висока температура
• болка во половина, страна или грб
• мачнина и повраќање
• треска и слабост

Инфекцијата на бубрезите бара итен третман и понекогаш хоспитализација.

Лекарот најчесто бара примерок од урина за:

• уринарен тест (уринализа) – открива присуство на воспаление, леукоцити, нитрити
• уринокултура – за прецизно идентификување на бактеријата и избор на правилен антибиотик

Кај повторливи ИУТ понекогаш се прават дополнителни испитувања:

• ултразвук на бубрези и мочен меур
• Цистоскопија - ендоскопска процедура (со тенка камера) за директен преглед на слузницата на мочниот меур

Антибиотиците се основен третман за ИУТ бидејќи причинителот е скоро секогаш бактериски. Но изборот на антибиотик, дозата и времетраењето зависи од тежината на инфекцијата, возраста и здравствената состојба.

• потврдено присуство на бактерии во урина
• типични симптоми на циститис
• висока температура, болки во половина или симптоми на бубрежна инфекција

Кај лесни ИУТ кај здрави жени, понекогаш се препорачуваат кратки режими од 3–5 дена. Кај мажите, бремените жени и дијабетичарите третманот е подолг и поспецифичен.

Важно: Антибиотиците мора да се земаат точно како што се препишани и да се заврши целата терапија – дури и ако симптомите се подобрат по 1–2 дена.

ИУТ може да предизвика значителна непријатност, но неколку мерки помагаат додека антибиотикот почне да делува.

• пијте многу вода (го разредува урината и ја намалува иритацијата)
• избегнувајте кафе, алкохол и газирани пијалаци (ги надразнуваат уринарните патишта)
• користете топла облога на долниот стомак за ублажување на болката
• аналгетици може привремено да помогнат со болката, но не ја лекуваат инфекцијата

Секогаш избегнувајте задржување на урина – мокрете веднаш кога ќе почувствувате потреба.

Лекарска помош е неопходна ако се појават:

• висока температура
• болка во половина или грб
• крв во урината
• неможност за мокрење
• повторливи ИУТ во краток период
• симптоми што не се подобруваат по 48 часа од терапија
• Кај бременост, секоја ИУТ мора да се лекува веднаш, бидејќи може да доведе до компликации.

Како да спречите повторливи Инфекции на уринарниот тракт?

Превенцијата игра огромна улога, особено кај жени со чести инфекции. Малите промени во навиките може да направат голема разлика.

• пијте доволно вода секој ден
• мокрете пред и после сексуален однос
• не задржувајте урина предолго
• бришете од напред кон назад по тоалет
• избегнувајте агресивни интимни сапуни или дезодоранси
• носете памучна долна облека и избегнувајте тесни панталони
• намалете употреба на спермициди

Кај жени во менопауза, локалната естрогенска терапија може да ја подобри слузницата и да го намали ризикот од повторувачки ИУТ.

Кај лица што имаат многу чести инфекции, лекарот може да препорача:

• профилактички мали дози антибиотик
• антимикробни средства по сексуален однос
• суплементи со D-маноза или брусница (како дополнителна мерка, но не замена за третман)

Инфекциите на уринарниот тракт се чести, но со навремена дијагноза и правилен третман обично поминуваат брзо. Најважно е да се препознаат симптомите, да не се игнорираат алармантни знаци и да се применат превентивни мерки. Соодветната хидратација, хигиена и здрави навики можат значително да го намалат ризикот од повторлива појава.