Контрастни средства во радиологија: Дали се безбедни и кога се користат?

Контрастните средства се користат при некои радиолошки прегледи за да се добие појасна слика од внатрешноста на телото. Тие помагаат одредени органи, крвни садови или ткива да се прикажат појасно на снимките. Овој текст објаснува што се контрастни средства, кога и зошто се користат, дали се безбедни и што треба да знаат пациентите пред и по прегледот.

Контрастните средства се специјални течности што се користат при одредени радиолошки прегледи. Тие прават некои делови од телото да се прикажат појасно на снимките. Без нив, некои органи и структури можеби не би се виделе доволно добро.

Контрастот најчесто се користи при:

• Компјутерска томографија (КТ)
• Магнетна резонанца (МР)
• Рентген прегледи на желудник или црева

Во зависност од тоа кој дел од телото се снима, контрастот може да се даде на различни начини:

• Преку вена (интравенски): најчесто при КТ и МР прегледи.
• Преку уста: кај прегледи на желудник или тенко црево.
• Ректално: при испитување на дебелото црево.
• Локално: на пример, директно во зглоб, ако се испитува таа регија.

Контрастните средства му помагаат на лекарот да:

• Забележи воспаление, инфекција или тумор
• Следи проток на крв низ органите
• Процени дали органите функционираат правилно
• Прецизно лоцира некоја промена или повреда

Во повеќето случаи – да. Контрастните средства се безбедни за поголемиот дел од луѓето. Но, како и со секој медицински производ, може да постојат несакани реакции, кои најчесто се благи и ретки.

Можни благи реакции:

• Осип или чешање
• Гадење
• Чувство на топлина или метален вкус во устата

Ретки, но посериозни реакции:

• Алергиска реакција (на пр. отежнато дишење, оток)
• Нарушена функција на бубрезите (особено кај пациенти кои веќе имаат проблеми со бубрезите)

Затоа е важно пред прегледот да го информирате вашиот лекар ако:

• Имате алергии
• Имате проблеми со бубрези
• Земате лекови (особено за Дијабетес или бубрези)
• Веќе сте имале реакција на контраст

Вообичаено, ќе добиете упатства од медицинскиот тим. Некои совети се:

• Можеби ќе треба да не јадете неколку часа пред прегледот
• Кажете му на вашиот лекар ако сте бремени или доите
• Внесувајте доволно течности пред и по прегледот (освен ако ви кажат поинаку)

Во повеќето случаи, можете веднаш да се вратите на секојдневните активности. Контрастното средство се исфрла од телото преку урината во рок од неколку часа.
Совети:

• Пијте повеќе вода за побрзо да се исфрли контрастот
• Следете ги упатствата од вашиот лекар
• Доколку почувствувате нешто необично, веднаш обратете се кај вашиот лекар

Контрастните средства се важен дел од современата радиодијагностика. Тие помагаат лекарите да добијат појасна и поточна слика од телото, со што се олеснува поставувањето дијагноза и се подобрува грижата за здравјето.
Во најголем број случаи се безбедни, но ако имате здравствени состојби или алергии, важно е тоа да го кажете пред прегледот. Доколку имате прашања, разговарајте со вашиот лекар. Тој е тука да ве упати и да ви помогне.

Автор: Др. Миралем Јукиќ, специјалист по радиодијагностика