Kanceri i gjirit: simptomat e hershme, vetëkontrolli dhe trajtimi i mëtejshëm

Kanceri i gjirit është kanceri më i shpeshtë tek gratë në mbarë botën dhe një nga sëmundjet ku zbulimi i hershëm e përmirëson ndjeshëm suksesin e trajtimit. Edhe pse shfaqet kryesisht tek gratë, është e rëndësishme të dihet se edhe burrat mund të zhvillojnë kancer të gjirit, por shumë më rrallë.

Të kuptuarit e simptomave të hershme, vetëkontrolli i kryer siç duhet dhe fillimi i trajtimit në kohë mund të bëjnë një ndryshim të madh në rezultatet.

Kanceri i gjirit shfaqet kur qelizat në gjirin fillojnë të shumohen në mënyrë të pakontrolluar. Më shpesh fillon në kanalet që e çojnë qumështin deri tek thithka (kanceri duktal invaziv) ose në indin gjëndror që prodhon qumësht (kanceri lobular invaziv).

Është e rëndësishme të dihet se shumë ndryshime në gjinj nuk janë kancer, por çdo ndryshim i ri ose i pazakontë duhet të kontrollohet.

Simptomat e hershme të kancerit të gjirit 

Jo të gjithë personat me kancer të gjirit kanë simptoma të qarta, por shenjat paralajmëruese më të zakonshme janë:

• Ënjtje e një pjese të gjirit ose e të gjithë gjirit, edhe pa ndjerë një gungë të qartë,
• Ndryshime në lëkurën e gjirit: rrudha, gropa, pamje si “lëkura e portokallit”, irritim,
• Ndryshime në thithkë si tërheqje brenda, ndryshim forme, skuqje ose lëkurë që zhvishet rreth saj,
• Sekrecion nga thithka (veçanërisht gjak ose lëng i tejdukshëm që nuk është qumësht),
• Zmadhim i gjëndrave limfatike nën sqetull ose mbi klavikulë.

Vetëkontrolli i gjirit është një mënyrë e thjeshtë për të njohur më mirë pamjen dhe ndjesinë e gjinjve tuaj. Kështu do të jetë më e lehtë të vini re ndryshime. Ai nuk e zëvendëson mamografinë ose kontrollin mjekësor, por i plotëson ato.

• Një herë në muaj
• Më së miri 3–5 ditë pas përfundimit të menstruacioneve, kur gjinjët janë më pak të ndjeshëm
• Nëse nuk keni menstruacione (menopauzë), zgjidhni një datë të njëjtë çdo muaj

• Zhvisheuni deri në bel dhe qëndroni para pasqyrës me duart e lëshuara pranë trupit.
• Shikoni madhësinë, formën dhe simetrinë e të dy gjinjve.
• Pastaj ngrini duart mbi kokë dhe vëzhgoni përsëri.
• Kërkoni: gropa, rrudha në lëkurë, ndryshime në thithka, skuqje ose ënjtje.

• Më e lehtë është të kontrolloni gjirin kur lëkura është e lagur ose kur jeni shtrirë.
• Përdorni tre gishtat e mesëm të dorës së kundërt (p.sh. dorën e djathtë për gjirin e majtë).
• Me lëvizje rrethore, shtypni gjirin butësisht – fillimisht me presion të lehtë, pastaj mesatar dhe më të fortë.
• Mbulojeni të gjithë gjirin: nga klavikula deri tek brinjët, dhe nga qendra e gjoksit deri tek sqetulla.
• Mos harroni të prekni edhe pjesën nën sqetull, ku ndodhen gjëndrat limfatike.

• Shtypni butësisht thithkën dhe kontrolloni nëse ka sekrecion.
• Nëse ndjeni një gungë të re, vini re ndryshime në lëkurë ose sekrecion, konsultohuni me mjekun.

• vëreni një gungë të re ose trashje,
• keni ndryshim në formën, madhësinë ose simetrinë e gjinjve,
• vëreni ndryshime në lëkurë (skuqje, qërim, gropa),
• keni sekrecion nga thithka, veçanërisht nëse është me gjak,
• ekziston dhimbje në gji që zgjat më shumë se disa javë dhe nuk lidhet me ciklin menstrual.

Është mirë të konsultoheni me mjekun edhe nëse nuk keni simptoma, por nëse:

• jeni mbi 40 vjeç dhe nuk keni bërë kurrë mamografi
• e dini se keni një mutacion gjenetik të trashëguar (BRCA1, BRCA2 etj.)

Nëse mjeku vëren një ndryshim të dyshimtë, pasojnë disa ekzaminime të mundshme:

Ekzaminim me rreze X i gjirit që mund të zbulojë ndryshime shumë më herët sesa mund të ndjehet një gungë. Zakonisht rekomandohet pas moshës 40 vjeç, por tek persona me rrezik të lartë mund të bëhet edhe më herët.

Ekzaminim i sigurt dhe pa dhimbje që ndihmon të dallohen cistet nga tumoret e fortë, veçanërisht tek gratë e reja me gjinj më të dendur.

Metoda më e sigurt. Merret një mostër e vogël indi dhe analizohet nën mikroskop për të përcaktuar nëse është malinje.

Trajtimi i kancerit të gjirit varet nga tipi, madhësia, faza dhe prania e receptorëve hormonalë. Çdo plan është individual, por zakonisht përfshin një kombinim të disa terapive.

• Lumpektomi – heqja vetëm e tumorit dhe një pjese të vogël rreth tij.
• Mastektomi – heqja e të gjithë gjirit.

Përdoret pas operacionit për të shkatërruar qelizat malinje të mbetura dhe për të ulur rrezikun e përsëritjes.

Barna që shkatërrojnë ose ndalojnë rritjen e qelizave kancerogjene. Mund të jepet para ose pas operacionit.

Tek tumoret të ndjeshëm ndaj estrogjenit ose progesteronit, këto barna bllokojnë rritjen e qelizave.

Terapitë moderne që veprojnë mbi molekula specifike të qelizave tumorale ose forcojnë imunitetin për t’i njohur dhe shkatërruar ato.

Besojini trupit tuaj – ndryshimet që vëreni janë të rëndësishme. Zbulimi i hershëm shpëton jetë.