Pse më rrjedh hunda vazhdimisht? Shkaqet e sekrecionit kronik dhe kur është koha për kontroll

Rrjedhja e vazhdueshme e hundës (rinorea) është simptomë e shpeshtë që mund të shfaqet tek fëmijët dhe të rriturit, edhe pse shumë njerëz e nënvlerësojnë ose ia atribuojnë një “ftohjeje” që nuk kalon. Kur hundët rrjedhin për javë ose edhe muaj, kjo është shenjë se pas saj mund të fshihet diçka më shumë se një infeksion viral i zakonshëm.

Shkaqet janë të shumta: alergjitë, inflamacionet, sinusiti, problemet strukturore, madje edhe gjendje më të rralla si fistula e likvorit. Prandaj është e rëndësishme të kuptohet se çfarë i shkakton këto simptoma dhe kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore.

Sekrecioni kronik mund të ndikojë ndjeshëm në cilësinë e jetës – prish gjumin, shkakton lodhje, dhimbje koke, probleme me përqendrimin dhe ndjesinë e shpeshtë se “diçka rrjedh prapa në fyt”. Edhe pse shumica e rasteve janë të padëmshme, disa shkaqe kërkojnë trajtim profesional për të shmangur komplikacionet.

Riniti alergjik – shkaku më i shpeshtë i rrjedhjes së zgjatur të hundës

Riniti alergjik përfaqëson një nga shkaqet më dominuese të sekrecionit të vazhdueshëm. Ai shfaqet kur sistemi imunitar reagon ndaj alergeneve si poleni, pluhuri, qimet e kafshëve ose myku. Kjo çon në inflamacion të mukozës së hundës, që rezulton me:

• sekrecion ujëor
• teshtima
• kruarje të hundës dhe syve
• bllokim dhe lotim

Tek disa pacientë, simptomat janë sezonale, ndërsa tek të tjerët zgjasin gjatë gjithë vitit. Nëse sekrecioni kronik shoqërohet me simptoma alergjike, ka gjasa të mëdha që shkaku të jetë pikërisht alergjia.

Riniti joalergjik – kur testet dalin negative, por hunda vazhdon të rrjedhë

Riniti joalergjik është gjendje ku pacienti ka gjithashtu simptoma kronike, por testet alergjike dalin normale. Shkaqet mund të jenë të ndryshme, ndër të cilat:

• ndryshime në temperaturë ose lagështi
• ekspozim ndaj tymit ose erërave të forta
• stresi
• ndryshime hormonale (shtatzënia, problemet me gjendrën tiroide)
• disa barna (p.sh. antihipertensivë, kontraceptivë oralë)

Ky tip riniti shpesh është i vazhdueshëm dhe tek të rriturit përbën burim të rëndësishëm të parehatisë kronike.

Infeksionet dhe sinusiti – kur inflamacioni bëhet kronik

Infeksionet virale shpesh shkaktojnë rrjedhje të hundës që zgjat 5–10 ditë. Problemi fillon kur simptomat vazhdojnë, sepse kjo mund të jetë shenjë për:

• sinusit bakterial
• sinusit kronik (simptoma mbi 12 javë)
• komplikime pas ftohjes ose gripit
• Tek kjo grupë pacientësh, përveç sekrecionit, shfaqen:
• dhimbje ose presion në fytyrë
• sekrecion i trashë, i verdhë ose i gjelbër
• humbje e nuhatjes
• ndjesi bllokimi

Shpesh pacientët ankohen se hunda u është njëkohësisht “e bllokuar dhe që rrjedh”, gjë tipike për sinusitin.

Polipet nazale – rritje beninje që shkaktojnë probleme të mëdha

Polipet nazale janë rritje jo kancerogjene në zgavrën e hundës, të cilat janë të buta dhe të mbushura me lëng. Edhe pse janë beninje, ato mund të shkaktojnë:

• sekrecion kronik
• ndjesi të vazhdueshme të hundës së bllokuar
• humbje ose zvogëlim të nuhatjes
• sinusite të shpeshta

Shfaqen tek persona me alergji, astmë ose intolerancë ndaj aspirinit. Trajtimi mund të përfshijë spraje kortikosteroide, terapi biologjike ose heqje kirurgjikale.

Devijimi i septumit nazal – shkak strukturor për simptoma kronike

Tek disa pacientë, shkaku i shqetësimeve të gjata të hundës nuk është inflamacioni, por një ndryshim anatomik si devijimi i septumit nazal. Kur septumi është i shtrembëruar ndjeshëm, qarkullimi i ajrit dëmtohet dhe lehtësisht zhvillohen infeksione të përsëritura, rrjedhje kronike dhe frymëmarrje përmes gojës. Në shumicën e rasteve, trajtimi i qëndrueshëm është septoplastika – korrigjim kirurgjikal i septumit.

Refluksi (LPR) – kur problemi nuk fillon nga hunda LPR ose refluksi laringofaringeal është gjendje kur acidi nga stomaku ngjitet lart drejt fytit, gjë që mund të shkaktojë:

• ndjesi të rrjedhjes së vazhdueshme prapa
• kollë
• pastrim të shpeshtë të fytit
• parehati në fyt
• ngjirje zëri

Tek këta pacientë, trajtimi i refluksit gastrik çon në një ulje të ndjeshme të sekrecionit nazal.

Shenjë e rrallë por e rëndësishme: sekrecion ujëor njëanësh

Edhe pse shumë rrallë, një lëng i pastër që rrjedh vetëm nga një vrimë e hundës mund të tregojë për rrjedhje të lëngut cerebrospinal (CSF leak). Kjo është një gjendje serioze që shfaqet pas dëmtimit të kokës, operacionit ose dobësisë së lindur të strukturave të kafkës. Ky simptom gjithmonë kërkon kontroll urgjent.

• rinoskopi – ekzaminim i brendësisë së zgavrës së hundës me një instrument të vogël dhe dritë
• endoskopi nazale – ekzaminim më i detajuar ku mjeku përdor një kamerë të hollë, fleksibël (endoskop) për të parë thellësinë e hundës dhe kanalet e sinusit
• teste alergjike të lëkurës ose gjakut
• CT e sinuseve
• testim për refluks
• analizë e sekrecionit

Mjeku do të zgjedhë vlerësimin më të përshtatshëm sipas simptomave.

Cilat janë opsionet e trajtimit?

• antihistaminikëve dhe kortikosteroideve nazale (për alergjitë)
• sprajeve antikolinergjike (për rinitin joalergjik)
• solucioneve me kripë (ujë i kripur)
• antibiotikëve (vetëm në rast të infeksionit bakterial të vërtetuar)
• kortikosteroideve ose terapive biologjike (për polipet)
• trajtimit kirurgjikal (për devijim ose polipet)
• terapisë për refluksin

Pacientët me simptoma kronike zakonisht kanë nevojë për një qasje të kombinuar.

Kur është koha të kërkohet mjek? Kontrolli është i nevojshëm nëse:

• simptomat zgjasin më shumë se 3–4 javë
• ka dhimbje në fytyrë ose temperaturë
• sekrecioni bëhet i trashë, i gjelbër ose me erë të pakëndshme
• ka humbje të nuhatjes
• sekrecioni është njëanësh
• shfaqen sinusite të shpeshta

Vlerësimi në kohë është kyç për trajtimin e duhur dhe përmirësimin e simptomave.