Ushqim i pasur me proteina si mbështetje ushqyese për shërimin e plagëve

Kur përballeni me lëndime ose ndërhyrje kirurgjikale, ushqimi i duhur bëhet çelësi për shërimin e suksesshëm të plagëve. Një nga aspektet më të rëndësishme të të ushqyerit në këtë proces është marrja e proteinave. Proteinat janë elemente ndërtuese të trupit tonë dhe luajnë një rol të domosdoshëm në rigjenerimin e indeve, parandalimin e infeksioneve dhe përshpejtimin e procesit të rikuperimit.

Plagët ndodhin si rezultat i dëmtimit të lëkurës ose indeve më të thella. Në mënyrë që trupi të riparojë qelizat e dëmtuara dhe të krijojë inde të reja, ai ka nevojë për sasi të mëdha të aminoacideve,  përbërsit bazë ndërtues të proteinave.

1. Ndërtimi i indeve të reja: Për shembull, kolagjeni - përbërësi kryesor i indit lidhës, përbëhet nga aminoacide që i marrim duke konsumuar proteina me origjinë bimore ose shtazore.
2. Përgjegjës imunitar: Proteinat janë thelbësore për prodhimin e antitrupave dhe qelizave imune që parandalojnë infeksionet.
3. Transporti i oksigjenit: Hemoglobina, një proteinë në qelizat e kuqe të gjakut, siguron oksigjenin e nevojshëm për shërim.
4. Aktiviteti i enzimës: Enzimat janë proteina që veprojnë si katalizatorë biologjikë në trup, pra substanca që përshpejtojnë reaksionet biokimike dhe stimulojnë proceset metabolike të nevojshme për rigjenerimin.

Marrja e rekomanduar ditore e proteinave për një të rritur të shëndetshëm është rreth 0,8 gram për kilogram të peshës trupore. Megjithatë, tek njerëzit me plagë ose pas ndërhyrjeve kirurgjikale, nevojat për proteina rriten ndjeshëm. Rekomandimet për njerëzit në fazën e shërimit variojnë nga 1,2 deri në 2 gram proteina për kilogram të masës trupore në ditë, në varësi të madhësisë dhe ashpërsisë së plagës.

Shembull: Një person që peshon 70 kilogramë duhet të konsumojë ndërmjet 84 dhe 140 gram proteina në ditë.

Për të siguruar proteina të mjaftueshme për shërimin e plagëve, përfshini një shumëllojshmëri burimesh proteinash në ushqimin tuaj (duke pasur kujdes që të mos rrisni marrjen e yndyrave të ngopura):

• Mishi dhe peshku: Mishi i pulës pa dhjamë, gjeldetit, viçit dhe derrit janë të pasura me proteina të cilësisë së lartë, poashtu edhe peshku, kurse peshqit yndyrorë si salmoni, sardelet, skumbri dhe toni janë të pasura edhe me acide yndyrore të dobishme omega-3.
• Produktet e qumështit: Kosi, djathi dhe qumështi ofrojnë proteina lehtësisht të tretshme dhe gjithashtu janë të pasura me kalcium, i cili luan një rol të rëndësishëm në shumë funksione trupore, duke përfshirë ndarjen e qelizave.
• Vezët: Një burim me cilësi të lartë proteinash që përmban të gjitha aminoacidet thelbësore që i nevojiten trupit për rikuperim.
• Burimet bimore: Bishtajoret (thjerrëzat, fasulet, qiqrat), arrat, farat dhe produktet e sojës (tofu, tempeh) janë burime të shkëlqyera proteinash, veçanërisht kur kombinohen (janë ideale edhe për veganët dhe vegjetarianët).
• uplementet ushqimore: Pluhurat e proteinave ose vaktet e lëngshme mund të jenë të dobishme për njerëzit që kanë vështirësi të hanë mjaftueshëm ushqim.

Megjithëse proteina është thelbësore, shërimi i plagëve kërkon një ushqim të ekuilibruar që përfshin:

• Vitamina C: Ndihmon në sintezën e kolagjenit dhe forcon sistemin imunitar. Ushqimet që përmbajnë sasi më të larta të vitaminës C përfshijnë agrumet, specat, brokolin dhe luleshtrydhet.
• Zinku: Merr pjesë në ndarjen e qelizave dhe riparimin e indeve. Burime të mira janë mishi, arrat dhe drithërat.
• Vitamina A: E nevojshme për rinovimin e qelizave epiteliale. Gjendet tek karotat, patatet e ëmbla dhe perimet me ngjyrë jeshile të errët.
• Acidet yndyrore omega-3: Ato kanë veti anti-inflamatore që mund të përshpejtojnë shërimin. Ato gjenden, për shembull, në peshkun yndyror, farat e lirit dhe arrat.

1. Planifikoni vaktet tuaja: Përfshini një burim proteinash dhe një shumëllojshmëri ushqimesh të pasura me vitamina dhe minerale në çdo vakt.
2. Hani vakte të vogla dhe të shpeshta: Nëse nuk keni oreks, ndani vaktet tuaja në porcione më të vogla për ta bërë më të lehtë marrjen e lëndëve ushqyese të nevojshme.
3. Hidratimi: Pini mjaftueshëm ujë për të mbajtur hidratim optimal, pasi uji është çelësi për transportin e lëndëve ushqyese dhe oksigjenit.
4. Shmangni kaloritë “boshe”: Kufizoni marrjen e ushqimeve të përpunuara, ëmbëlsirave dhe pijeve të gazuara, të cilat janë të larta në kalori, por të varfëra nga ana ushqyese dhe nuk kontribuojnë në shërim.

Nëse keni plagë të mëdha, sëmundje kronike si diabeti, ose jeni duke u përballur me vështirësi në të ngrënë, konsultohuni me një dietolog ose nutricionist. Ata mund t'ju ndihmojnë të përshtatni dietën tuaj sipas nevojave tuaja individuale dhe të sigurojnë shërim optimal.