Si kontribuojnë ushqimet e përpunuara në rrezikun e sëmundjeve kronike

Njerëzit gjithmonë e kanë përpunuar ushqimin në mënyra të ndryshme - me anë të trajtimit termik, tharjes, bluarjes, kriposjes dhe metodave të tjera - me qëllim që ta ruanin atë, ta përdornin më mirë ose ta bënin më të shijshëm. Megjithatë, në kohën e fundit, produktet ushqimore, nga ushqime të ndryshme dhe pije deri te vaktet e gatshme, janë bërë baza e ushqyerjes në shumë familje. Edhe pse ato mund të kursejnë kohë dhe përpjekje, gjithnjë e më shumë kërkime tregojnë se një ushqim e pasur me produkte të përpunuara mund të ketë efekte serioze negative në shëndet.

Një mënyrë për të njohur ushqimin nga niveli i përpunimit përfshin katër grupe:

1.  Ushqim i papërpunuar ose i përpunuar minimalisht
   • I marrë direkt nga natyra nga bimët ose kafshët, pa ndryshime të rëndësishme.
   • Mund t’i nënshtrohet pastrimit, bluarjes, tharjes, fermentimit, ngrirjes etj., pa shtuar vajra, yndyrna, sheqer, kripë ose aditivë të tjerë.
   •  Shembuj: fruta dhe perime të freskëta ose të ngrira, fruta të thata, fruta bërthamore, fara, drithëra (tërshërë, grurë, elb, misër, thekër, etj.), bishtajore (thjerrëza, fasule, qiqra), mish i freskët, vezë, qumësht, kos i thjeshtë, erëza, çaj, kafe, ujë, etj.
2. Përbërës të përpunuar të kuzhinës
   • Produkte të përftuara nga përpunimi i përbërësve natyralë të përdorur për erëza dhe përgatitjen e gatimeve.
   •  Shembuj: vajra, yndyrna, gjalpë, kripë, sheqer, mjaltë, shurup panje, niseshte.
   • Me përdorim të kujdesshëm dhe të moderuar, ato kontribuojnë në larminë dhe shijen e gatimeve, duke ruajtur njëkohësisht një ushqim të ekuilibruar.
3. Ushqim i përpunuar
   • Ushqim i prodhuar duke shtuar kripë, sheqer, vajra ose përbërës të tjerë (nga grupi 2) në ushqime natyrale ose të përpunuara minimalisht (nga grupi 1).
   • Zakonisht përmban dy ose tre përbërës.
   • o Shembuj: perime të konservuara ose turshi, koncentrat domatesh me kripë dhe/ose sheqer, fruta në shurup sheqeri, proshutë, fruta bërthamore dhe fara të kripura ose të ëmbëlsuara, peshk i konservuar (sardele, ton), mish dhe peshk i kripur, i tharë ose i tymosur, djathë, bukë (e papaketuar, e bërë nga mielli, maja, uji dhe kripa), pije alkoolike të fermentuara (birrë, verë).
4.  Ushqime ultra të përpunuara
   • Ushqim i formuluar industrialisht i përgatitur në laboratorë nga përbërës dhe aditivë të izoluar ushqimorë që e bëjnë produktin shumë tërheqës për konsum.
   •  Shembuj: ushqime me yndyrë, të ëmbla ose të kripura të paketuara , biskota, akullore, çokollata, karamele, pije të gazuara, pije energjike dhe sportive, supa të menjëhershme, salca, erëza, kos të ëmbëlsuar, pije qumështi, margarina, ushqime të gatshme (pica, makarona, hamburgerë, salçiçe).

• Përmbajtje e lartë sheqeri, kripe dhe yndyre: Ato i bëjnë produktet më të shijshme dhe nxisin konsumin e tepërt, gjë që çon në obezitet.
• Përmbajtje e ulët e lëndëve ushqyese thelbësore: Mungojnë fibrat, vitaminat dhe mineralet e nevojshme për shëndetin.
• Crregullim i tretjes dhe ngopjes: Përpunimi intensiv ndryshon mënyrën se si tretim dhe ndihemi të ngopur.
• Shumë aditivë: Ndikojnë negativisht në mikrobiotën e zorrëve dhe rrisin inflamacionin.
• Kimikate nga paketimi: Mikroplastikat dhe BPA mund të depërtojnë në ushqim.
• Zëvendësimi i ushqimeve më të shëndetshme: Ushqimet e përpunuara zëvendësojnë opsionet më të mira si frutat, perimet dhe drithërat.

Konsumimi i ushqimeve ultra të përpunuara rrit rrezikun e:

• Sëmundjeve kardiovaskulare.
• Sëmundjes koronare e zemrës.
• Sëmundjet mendore.
• Diabeti i tipit 2.
• Vdekje e parakohshme.

• Gatuani në shtëpi duke përdorur artikuj ushqimor të freskët dhe të plotë.
• Përdorni sasi të vogla t[ vajit, yndyrnave, kripës dhe sheqerit.
• Kufizoni ushqimet e përpunuara si shtesë ndaj vakteve.
• Lexoni etiketat: zgjidhni produkte me më pak përbërës
• Shmangni produktet ultra të përpunuara.
• Zëvendësoni pijet e ëmbla me ujë ose çajra.